Bu sayfa neden burada
Rus huş kaplaması satan bir sitede AB mevzuatı anlatmak ilk bakışta tuhaf görünebilir. Sebebi şu: Türk ahşap üreticilerinin bir kısmı AB’ye ihracat yapıyor ve bu iki iş birbirine karıştığında sonuç, tedarikçinin de alıcının da istemediği bir yere gidiyor.
Bu yüzden konuyu satış argümanı gibi değil, olduğu gibi anlatıyoruz — ve baştan söylüyoruz: AB’ye ihracat yapan üretim hattınız için Rus menşeli hammadde uygun değildir.
EUDR ne getiriyor
Tüzük: (AB) 2023/1115, Ormansızlaşmayla Mücadele Tüzüğü. Uygulama tarihi: 30 Aralık 2026 (iki kez ertelendi). Kapsam: ahşap (44. faslın tamamı ve 94. faslın bir kısmı), soya, palm yağı, kakao, kahve, kauçuk, sığır.
Getirdiği asıl yenilik tek cümlede özetlenebilir: artık belge değil, koordinat isteniyor.
| EUTR (995/2010) | EUDR (2023/1115) | |
|---|---|---|
| Sorduğu soru | Yasal olarak mı kesildi | Hangi parselden kesildi ve o parsel ormansızlaştırıldı mı |
| Kanıt biçimi | Belge zinciri | Arazi parselinin coğrafi koordinatı |
| Referans tarihi | — | 31 Aralık 2020 |
| Yükümlü taraf | AB’li operatör | AB’li operatör |
| Yaptırım | Üye devlete göre | AB cirosunun %4’üne kadar para cezası dahil |
Rus menşeli hammadde: EUDR’den önce gelen yasak
AB’ye satış söz konusuysa, EUDR aslında ikinci sıradaki engeldir. Birincisi yaptırım mevzuatıdır:
- 833/2014 sayılı tüzük, Ek XXI: Rus menşeli 44. fasıl ahşap ürünlerinin AB’ye ithalatı 10 Temmuz 2022’den beri yasak.
- Menşe kuralı: Türkiye’de işlenmesi menşei değiştirmez. Rus kaplamasından Türkiye’de üretilen kontrplak, AB gümrüğü açısından Rus menşeli girdi içerir.
- Ayrıca ticari savunma önlemi: 2024/1287 sayılı tüzük, Türkiye’den gelen kontrplakta menşeden bağımsız olarak %15,8 anti-damping vergisi uyguluyor.
Yani AB’ye kontrplak satan bir Türk üreticisi için tablo üç katmanlıdır: yaptırım yasağı, anti-damping vergisi ve 30.12.2026’dan itibaren EUDR. Bu üçünün üst üste gelmesi, «Türkiye üzerinden AB’ye» modelini yapısal olarak çalışmaz hale getiriyor.
AB dışına satıyorsanız
Türkiye iç pazarı, Orta Doğu, Kuzey Afrika, BDT ve diğer AB dışı pazarlar için EUDR bir yükümlülük doğurmaz. Buna rağmen iki pratik öneri:
- Stokları menşe bazında ayrı tutun. İleride AB’ye satış düşünürseniz, karışmış stoktan temiz menşe çıkaramazsınız. Ayrıştırma, sonradan yapılamayan tek adımdır.
- Belgeleri saklayın. Menşe şahadetnamesi, sözleşme ve sevk belgeleri — hangi partinin nereden geldiğini yıllar sonra göstermek gerekebilir.
Sertifikalar bu tabloda nerede duruyor
| Belge | EUDR açısından değeri |
|---|---|
| FSC / PEFC | Geolokasyon beyanının yerine geçmez; en fazla destekleyici unsur. FSC Rusya’da 08.04.2022’den beri askıda |
| Rus «Orman etalonu» sistemi | AB mevzuatında karşılığı yok. AB dışı pazarlarda yasal kesim göstergesi olarak kullanılabilir |
| Menşe şahadetnamesi | Gerekli ama yeterli değil — ülke gösterir, parsel göstermez |
| Bitki sağlık sertifikası | Farklı bir konu: bitki sağlığı, ormansızlaşma değil |
Bizim sertifikasyon durumumuz ve hangi konularda iddiada bulunmadığımız: hakkımızda.
Özet
- AB’ye satıyorsanız: Rus menşeli hammadde uygun değil — EUDR’den önce yaptırım mevzuatı yüzünden.
- AB’ye satmıyorsanız: EUDR sizi bağlamaz, ama stoklarınızı menşe bazında ayrı tutun.
- Her iki durumda da: tarih ve kapsam hâlâ hareketli, güncel metni kendi ithalatçınızla teyit edin.